De stille vertolker en de luidruchtige

hetluistertnauw

Wanneer je werkt met mensen heb je te maken met diversiteit. Met name in groepsprocessen is het nog een hele kunst om elk individu de aandacht en support te bieden die exact aansluit. Dat geldt niet alleen voor de zwijgers, maar evengoed voor de luidruchtigen of personen die negatieve aandacht trekken.

Zelf ben ik van nature meer een persoon die gedijt bij één op één contacten en kleine groepen; wordt de groep groter dan loop ik tegen mijn auditieve beperking aan. Bovendien vind ik massa’s helemaal niets aan, dus ik word niet enthousiast van grote meetings.

Wat voor mij persoonlijk geldt hoeft voor een ander niet zo te zijn. Iemand die in een groep met name observeert kan, wanneer je daar ruimte aan geeft, met interessante informatie en ervaringen naar voren komen. Deze persoon heeft de observatie nodig om contact met zichzelf en de omgeving te houden. Echter, het kan ook betekenen dat een deelnemer van een groep een stil moment nodig heeft om helder om te kunnen zeggen wat hij denkt, vindt of voelt. Deze komt in een drukke groep moeilijk aan bod als je dat niet goed faciliteert.

De luidruchtigen, dat zijn soms de groepsdeelnemers met de grootste maskers op. Angst voor stiltemomenten, niet gezien worden, verborgen verdriet of moeite hebben met aandachtig luisteren; het kan erachter verborgen zitten. Dit kan uiteraard evengoed voor de stille deelnemer gelden, die echter eerder de vraag zal krijgen of ‘alles wel goed met hem is’. Kortom: die zien we eerder.

En dan heb je nog de personen die gewild of ongewild negatieve aandacht vragen. Ze kunnen voor veel ruis zorgen in groepsprocessen en zelfs de veiligheid als groep saboteren. Onder negatieve aandacht kun je verstaan: onderbreken, agitatie, steeds afwijken van gespreksonderwerp, een ander fel benaderen omtrent een mening of visie, slecht praten over deelnemers of facilitators, etc. Het vraagt veel creativiteit om enerzijds de algemene veiligheid van de groep en anderzijds deze van het individu te waarborgen.

Open communicatie over groepsprocessen is essentieel. Ik ervaar dit zelf als zeer herstellend, voor de deelnemers maar zeker ook voor mijzelf. Het effect is minder belangrijk dan het communicatie- en leerproces zelf. Als kind en ook later in mijn leven ben ik steeds iemand geweest die moest vechten om gezien, gehoord en begrepen te worden. Met groepen en groepsdynamiek heb ik persoonlijk vervelende ervaringen gehad. Dat laat zijn sporen na.

Het is dan ook bijzonder om te ervaren hoe anders dit kan en hoe ik al faciliterend ook voor en met deelnemers een veilige plek kan creëren. Niet door slechts waar te nemen, maar juist door vanuit de groep zelf actief aan onderling herstel te werken.