toegankelijkheid van hulp

Stel: je besluit de grote stap te nemen als hulpvrager een GGz-instelling in je woonplaats te benaderen voor hulp. Het gaat niet goed met je en je bent bang voor een terugval in je tegenwoordig relatief stabiele leven. Je surft wat op het internet, want nu wil je zelf op zoek gaan naar een gepaste therapie. Deze therapie en therapeut moeten zoveel mogelijk aansluiten op jouw problematiek, klachten en persoonlijkheid. Je hebt daar als klant van de zorg immers recht op; dat je hulp krijgt die optimaal is en jou verder helpt in je herstel.

Je vindt een website waar een kleine praktijk je zijn producten laat zien. Het ziet er positief uit: specialistisch, op jouw vraag gericht en niet onbelangrijk: het valt onder verzekerde zorg. Na een telefonisch contact en wat mailverkeer blijkt echter dat de praktijk nog slechts basiszorg biedt door keuzes van de zorgverzekeraars en daar heb jij niet genoeg aan. Dat wordt dus verder zoeken.

Je voelt je steeds slechter en wilt het liefst morgen nog hulp voor je je vat verliest op je opgebouwde credits. Maar de praktijk blijkt grillig als je hulp nodig hebt en je je nog niet in een crisissituatie bevindt. Toch is de contactpersoon van de GGz-instelling wel zo behulpzaam om je te attenderen op een andere instelling in de buurt. Dus ga je direct naar de website van deze instelling en belt.

Het is geweldig, je kunt al binnen een week terecht voor een intakegesprek. Er is geen wachtlijst en het gesprek verloopt uiteindelijk prettig, al enigszins rommelig. Een gesprek van drie kwartier, waarbij een korte test inbegrepen is. Er wordt een voorlopige diagnose gesteld, maar ook hier ben je niet op de juiste plek: er is geen psychiater aan verbonden en omdat je medicijngebruik  herziening nodig heeft is deze plaats geen optie. Er worden wat opties genoemd en de psycholoog belooft een week later contact op te nemen. Dit gebeurt echter niet, dus besluit jij maar te bellen. Helaas blijkt de praktijk alleen een centraal en landelijk nummer te hebben en kan er niet doorverbonden worden en ook is er geen mogelijkheid om mailcontact te hebben. Afhankelijk van het initiatief van de intaker wacht je af… tot je 3 weken later eindelijk thuis bent op het moment dat hij je belt. Hij had al eerder ingesproken, maar terugbellen kon niet vanwege een afgeschermd nummer. Het advies is een andere GGz-praktijk in je woonplaats. Dus ga je weer surfen op het internet.

Dit is het! Het klinkt als het antwoord op jouw specifieke, complexe hulpvraag. Want ja, je hebt net iets meer nodig dan de geijkte en gestandaardiseerde hulp die je vroeger hebt gehad. Dat blijkt namelijk niet afdoende en je wilt nu echt eens definitief doorpakken. Maar dan lees je verder…

Er wordt specialistische GGz-behandeling geboden, maar er zijn twee pakketten: voor het eerste pakket, het standaardpakket met een ‘uitgeklede’ versie heb je een verwijzing van de huisarts nodig, worden je gegevens gedeeld met de verzekeraars en hoef je niet te betalen. Bovendien kom je op een lange wachtlijst. Voor het plus-pakket, waar datgene wat jij nodig hebt in zit, heb je geen verwijzing nodig, wordt je privacy gewaarborgd en moet je de kosten zelf betalen. Dat pakket kan dan volledig op jou als persoon en jouw vraag toegepast worden. En er is geen wachtlijst.

Nu heb je een uitkering en ben je arbeidsongeschikt. Voor jou is er geen keuze. Dus kies je voor het ‘uitgeklede’ pakket, met het risico dat het niet voldoende voor je is. En dat je over een jaar opnieuw aanklopt, omdat je er nog niet ‘klaar mee bent’ .

Dit voorbeeld is niet fictief, het is echt gebeurd. Hoe vaak gebeurt dit en wat betekent dit voor de goede en toegankelijke GGz-zorg in ons land? Wat gebeurt er als iemand niet zo zelfredzaam meer is, als de persoonlijke toestand nog slechter is op het moment dat iemand hulp gaat zoeken? Het is niet onbegrijpelijk dat een kleine GGz-praktijk deze oplossing zoekt; er moet toch geld in het laatje komen. Maar dat de macht van de verzekeraar GGz-instellingen marginaliseert en de kleine praktijken die wel meer specialisme willen bieden en persoonsgerichter willen werken worden gedwongen tot zulke keuzes is toch zorgelijk. Dat zou niet het antwoord moeten zijn op de hoge kosten in de zorg. Dit botst met integriteit, gelijke behandeling en goede, effectieve zorg. De toegankelijkheid van hulp kan beter, moet beter en zou voor iedereen moeten gelden, ongeacht zorgzwaarte, verzekeraar en budget.