werkzame factoren van herstel

DSC00656

De weg naar herstel kent vele variaties. Er is geen één route, één soort trapsgewijze methode. Er zijn wel gemiddelde termen, die iets aantonen van betekenissen binnen herstel zoals die voor het merendeel geldt. Toch zal voor ieder persoon het herstel een eigen betekenis en waarde hebben. Dat hangt samen met persoonlijkheid, ontwikkelbehoefte, capaciteit en waarden.

Er is ook de maatschappelijke verwachting, zoals die uitgedrukt wordt in de participatieladder. Meedoen naar vermogen. Deze verwachting is niet altijd volledig extern, ook als individu zelf kan het een wens bevatten. De uitdaging is uiteraard de persoonlijke wensen en waarden als uitgangspunt te nemen en niet de externe verwachtingen, die vanuit de maatschappij. De participatieladder is bovendien strikt lineair, waar persoonlijk herstel veel dynamischer en weerbarstiger is. In mijn visie zou het dan ook niet effectief zijn puur op de participatieladder te bouwen.

Maar wat zijn dan wel factoren van herstel? In plaats van het richten op effectief functioneren en stabiliteit, is het volgens mij meer zinvol om veiligheid te creëren voor degene die iemand van nature is, op het moment. Met alle kwetsbare en krachtige eigenschappen die daarbij horen. Dus niet deze stap overslaan en meteen met doelstellingen komen. Het verkennen en uitkristalliseren van het eigen verhaal kan helpen om essentiële waarden, krachten, dromen en wensen te leren herkennen en (weer) leren in te zetten.

Samen met peers werken aan herstel, oefenen met kwaliteiten in de praktijk en het bieden en ontvangen van feedback dragen bij aan een gezonde en motiverende omgeving van herstel. Het eigen verhaal en de inzichten worden verrijkt met die van anderen, waardoor het mogelijk wordt verder te kijken dan de eigen ervaringen. Het biedt bovendien hernieuwd zelfvertrouwen en een positiever zelfbeeld. Het is van daaruit dat de participatie weer aansluiting vindt.

Participatie is onderdeel van herstel, maar de invulling daarvan is niet voor iedereen hetzelfde. Zo betekent participatie voor de één deelnemen aan herstelwerkgroepen, vrijwilligerswerk en/of wijkactiviteiten, terwijl de ander pas participatie ervaart in deelname als werknemer met een redelijk betaalde functie. En zo kan dat voor de ene herstelde inhouden dat hij of zij in een bos gaat werken, de ander als ervaringsdeskundige in een organisatie en de volgende een opleiding wil starten en afmaken.

Herstel is in de basis het hervinden van zichzelf als persoon, waar kwetsbaarheid als geaccepteerd deel van zichzelf mag blijven bestaan. Hierdoor wordt het mogelijk om weer te geloven in een toekomst en komen de doelen vanzelf, inclusief het werk in uitvoering.